BÖTE Öğrencilerinin Açık Kaynak Kod ve Yazılım Lisansları Hakkındaki Görüşleri

Cahit Cengizhan

Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fak.

Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Bl.

cahit@marmara.edu.tr

Kaynak:DC BSA Global Araştırma Sonucu

* 2009 yılı için ön görülmektedir.

Türkiye BT Sektörü 2000 -2004 Yılları

BT Şirketleri ve Stratejileri

IBM ve Linux

Linux Technology Center

Tanımlar

Eser: Emek sonucu ortaya konmuş ürün; yapıt. [3]

Telif Hakkı: Fikir ve sanat eserini yaratan kişinin bu eserden doğan haklarının tümüdür. [3]

Patent: Yeni, tekniğin bilinen durumunu aşan ve sanayiye uygulanabilir olan buluşun kullanma hakkının birine ait olduğunu gösteren belge [4]

Lisans: Bir malı yabancı firma adına üretme izni. [3]

Eser üzerindeki haklar

Eser sahibinin hakları mutlak niteliktedir, yani herkese karşı ileri sürülebilir.

Maddi haklar, eserin işlenmesi, çoğaltılması, yayılması, yayınlanması haklarını kapsar.

Manevi haklar, yapıtını topluma sunma, adını belirtme ve eserin tümlüğünü koruma yetkilerini kapsar.

Yazılım Eserlerinin Korunması

Kapalı Koruma; telif hakkı sahibinin izni olmaksızın …

Açık Koruma: Telif hakkı sahibinin izni ile …

Edilemez

Edilemez (18)

Dava edilme

Yok

Yok (17)

Garanti

Kaynak kodla birlikte

Değiştirilemez - Yasa dışı

Değişik halini dağıtma

Kısıtlama Yok

Yasa dışı

Dağıtma

Kısıtlama Yok

Tek sefer Medya

yedekleme kopyası

Kopyalama

Kısıtlama Yok

Yasaların izin

verdiği ölçüde (4)

Değiştirme, Geliştirme,
Tersine Mühendislik

Kısıtlama Yok

Bir kereliğine

Lisans aktarımı

Yok

Bir Defa,

Donanım değişikliği (2.1)

Etkinleştirme, Kayıt olma

Kısıtlama Yok

1 Kişisel +
1 Taşınır (1.1)

Kullanım kısıtlaması

Kullanma

Kullanma, Ücreti geri al

Anlaşmanın reddi

GPL

EULA (MS Windows)

Şartlar

KARŞILAŞTIRMA

Amaç

Bilgisayar ve öğretim teknolojileri bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin açık kaynak kod ve yazılım lisansları hakkındaki bilgilerinin ve düşüncelerinin incelenmesi bu araştırmanın temel amacıdır.

Yöntem

Model: tarama ve son test deneme

Çalışma grubu:

Boğaziçi (50),

Marmara (74),

Yıldız Teknik (60) toplam 184 öğrenci

Basit tesadüfi örnekleme yöntemi

Bilgi toplama aracı:

Soru formu; demografik ve görüşler

Akademik başarı testi; bilişsel düzey için 10 soruluk, 4 seçenekli çoktan seçmeli

Çalışma grubunun başarı testine verdikleri doğru yanıtlar değerlendirilmiştir. Aldıkları puanların grafiği incelendiğinde, MÜ en başarılı grup olurken BÜ, ve YTÜ sırayla takip etmişlerdir.

Bulgular

Akademik başarı testinden alınan puan ortalamaları incelendiğinde grupların başarıları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. (p<0,05)

184

4,03

TOPLAM

50

3,26

3- BÜ

60

2,70

2- YTÜ

74

5,63

1- MÜ

N

Ortalama

Okul / Puan

Çoklu grup karşılaştırmaları

0,326

0,3917

0,5600

YTÜ

0,000

0,3745

-2,3751*

MÜ

BÜ

0,326

0,3917

-0,5600

BÜ

0,000

0,3554

-2,9351*

MÜ

YTÜ

0,000

0,3745

2,3751*

BÜ

0,000

0,3554

2,9351*

YTÜ

MÜ

Anlamlılık

Std. Hata

Ortalama Farkı

(J) Okul

(I) Okul

Cinsiyet ile puan ortalamaları, frekans ve yüzdelik değerleri

100,0

184

4,03

TOPLAM

26,6

49

3,61

2- Bayan

73,4

135

4,18

1- Bay

Yüzde

Frekans

Ortalama

Cinsiyet

p>0,05

Gelir düzeyleri ile puan ortalamaları, frekans ve yüzdelik değerleri

100

184

4,03

TOPLAM

32,6

60

4,13

3- 301 ve üzeri

36,4

67

3,89

2- 201-300

31,0

57

4,20

1- 100-200 YTL

Yüzde

Frekans

Ortalama

Gelir Düzeyi

p>0,05

“Lisanslar ile ilgili bilgiyi nereden aldınız?”

184

50

60

74

TOPLAM

95

18

26

51

5- Eğitim Kurumu

28

10

12

6

4- Görsel işitsel medya

20

3

11

6

3- Internet

34

13

11

10

2- Gazete Dergi Makale

7

6

0

1

1- Bilgim Yok

Toplam

BÜ

YTÜ

MÜ

Nereden bilgi aldınız?

Bilgi alınan yere göre puan ortalamaları

184

4,03

TOPLAM

7

2,00

5- Bilgim Yok

20

3,90

4- Internet

28

3,89

3- Görsel işitsel medya

34

3,53

2- Gazete Dergi Makale

95

4,43

1- Eğitim Kurumu

N

Ortalama

Nereden bilgi aldınız?

“Yazılım lisansları ile ilgili kavramlardan hangisini duydunuz?”

100,0

184

TOPLAM

2,7

5

11- Lisans Sözleşmesi

3,3

6

10- Açık Kaynak Kod

7,1

13

9- SUN – SISSL

7,6

14

8- Özgür Yazılım

8,7

16

7- LGPL

9,2

17

6- Copyleft

10,3

19

5- GPL

10,9

20

4- BSA

12,5

23

3- BSD

13,00

24

2- Copyright

14,7

27

1- EULA

Yüzde

Frekans

Duydunuz mu?

“Kullandığınız yazılımları genellikle nereden temin edersiniz?”

100,0

184

TOPLAM

19,6

36

4- Korsan

54,3

100

3- Arkadaş

1,6

3

2- Market

24,5

45

1- Internet

Yüzde

Frekans

Temin edilen yer

“Lisansı ücretli olmayan yazılımları biliyor musunuz?”

100,0

184

TOPLAM

6,0

11

2- Hayır

94,0

173

1- Evet

Yüzde

Frekans

Lisans ücreti ödemeden

“MS Windows dışında bir işletim sistemi kullandınız mı?”

100,0

184

TOPLAM

39,7

73

2- Hayır

60,3

111

1- Evet

Yüzde

Frekans

MS Windows dışında

SONUÇLAR

Ders verilen grup diğerlerine göre daha başarılıdır.

Bilgi testinden alınan puanlar açısından cinsiyet ve gelir düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.

Bilgi aldıkları kaynaklar;

eğitim kurumu , Internet, gazete, dergi, ve TV

SONUÇLAR

Öğrenciler lisanslar ile ilgili kavramlardan haberdar oldukları görülmektedir.

En fazla duyulanlar arasında EULA, Copyright, BSA, GPL, BSD ifadeleri

Yazılım temin ettikleri yere bakıldığında ise arkadaş ve korsan, Internet gibi yasal olmayan kaynaklar (%75’i) ifade edilmiştir.

ÖNERİLER

Öğrencilere açık kaynak kod ve yazılım lisansları hakkında derslerde ve ders dışı faaliyetlerle bilgi verilmelidir.

Öğrencilerin yazılımlara ulaşmak ve kullanmak boyutundaki sıkıntıları kapalı kodlu yazılımlarda akademik lisanslar, veya özgür açık kaynak kodlu yazılımlar kullanılarak giderilmelidir.

ÖNERİLER

Öğrencilere öğrenimleri sırasında Açık kaynak kodlu yazılımlarla tanıştırmalı ve laboratuar ve benzeri ortamlarda bu yazılımları denemeleri için fırsatlar yaratılmalıdır.

Açık kaynak kodlu yazılımlar, lisanslarında kullanıcılara tanınan haklar ve özgürlükler nedeniyle akademik çevrelerde desteklenmeli, geliştirilmeli, geliştirilen yazılımları yeniden dağıtılmalıdır.

ÖNERİLER

Akademik yazın dünyasında açık kaynak kod ve yazılım lisansları hakkında basılı materyallerin üretilmesi teşvik edilmelidir.

Yazılımları seçerken lisans türünün de önemsenmesi gereken bir seçim kriteri olarak kullanılabileceği bilinmelidir.

Yazılım seçme özgürlüğünün bilincinde , benzer işleri yapan yazılımlar arasından en uygun yazılımı seçebilen bireyler yetiştirilmelidir.

Sorular

İlgi ve sabrınız için teşekkürler.

İletişim : cahit @ marmara.edu.tr

Cahit Cengizhan

Marmara Üniversitesi
Atatürk Eğitim Fakültesi

Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Bl.

AKDENİZ HEYKELİ

"Sizden Akdeniz’in heykelini isteseler ne yaparsınız?

Dalgaları, rüzgarı, yosunu, balığı, yakamozuyla bir denizi heykele nasıl dönüştürürsünüz?" (*)

Dünyadaki en güzel deniz heykeli (*) ‘Akdeniz’ ile, 1981 yılı ‘Sedat Simavi Vakfı Görsel Sanatlar Ödülü’ nü kazandığında, eserin yaratıcısı sanatçı İlhan Koman şöyle diyordu:

"İnsanın kucaklaşması, sevgisi anlatılırken Akdeniz aklıma geldi. Akdeniz büyüktü, bizden bir denizdi. Kucak açmayı bu adla anlatmak istedim. Sevgiyi ve kucaklaşmayı anlatırken bir kadının bütünlüğünden yararlanmak istedim."

Şirket yönetimi tarafından sanatçıdan talep edilen Akdeniz Heykel’ i, Yapı Kredi Sigorta’ nın ( O zamanki ismi Halk Sigorta) Zincirlikuyu’ da inşa edilen Genel Müdürlük Binası önüne 1980 yılında yerleştirilmiş ve şirketin simgesi haline gelmiştir. Yaklaşık 4 ton ağırlığındaki heykel, 12 mm kalınlığında 112 metal levha yan yana getirilerek oluşturulmuş bir kadın figürüdür.

Türk heykel sanatının önemli isimlerinden sanatçı İlhan Koman, 1986 yılında, yaşadığı Stockholm’de, 63 yaşında hayatını kaybetmiştir.

(*) Zülfü Livaneli/ Sabah Gazetesi / 06.08.2000

PowerPoint Presentation

UmumiEfkar

1601-01-01T02:00:00